Yelda Salut heeft het grootste deel van zijn leven doorgebracht in het zuidoosten van Turkije. Eind 1993 moest hij vluchten uit zijn geboortedorp Hassana. Yelda vertelt over zijn Turks verleden, het leed van de migrant en zijn leven in België. Het verhaal van een Assyrische herder in Mechelen.
De muren van de woonkamer van het appartement in Mechelen zijn behangen met familiefoto’s. Op een paar foto’s is een jongere Yelda Salut te zien. Hij vertelt dat hij nu 75 jaar oud is, maar zijn echte geboortedatum kent hij niet. Op zijn identiteitskaart staat wel een datum, maar die is niet correct. Dat komt meer voor bij de Assyrische christenen uit Hassana. Ze werden vaak pas een tijd na hun geboorte officieel ingeschreven in het naburige Turkse stadje Silopi.
Herder op de vlucht
Op het salontafeltje ligt een fotoboek over de geboortestreek van Salut. ‘Hassana was een prachtig dorp’, zegt Salut. ‘Mijn familie had er veel land. Alles wat we nodig hadden, teelden we op onze eigen gronden. In Mechelen doen we dat nog steeds. In onze tuin hier hebben we paprika’s en tomaten, groenten die we veel gebruiken in onze traditionele keuken.’ Yelda was herder in Hassana, hij had vooral schapen en die waren een belangrijke bron van inkomsten. Hij toont een foto van een wever die een broek in de typische klederdracht van de streek maakt. ‘Er waren veel wevers in ons dorp. Ik verkocht ze de wol van mijn schapen en daarmee maakten zij kleren.’ Yelda bladert door het album en stopt bij een grote foto. Daarop staat hij samen met een paar andere prominente dorpsfiguren in het berglandschap van Hassana. De man links van Yelda woont ook in Mechelen. ‘Hij komt hier regelmatig over de vloer,’ zegt Yelda. ‘We praten dan over ons verleden in Hassana. Dat contact is heel belangrijk voor mij.’
Zestien jaar geleden emigreerde Yelda noodgedwongen uit Hassana. ‘De Koerdische PKK vocht in onze streek tegen het Turkse leger en wij kregen van de militairen twintig dagen om het dorp te verlaten. Er woonden daar toen nog 33 gezinnen en wij waren het laatste gezin dat uit Hassana vertrok.’ Yelda vluchtte eerst naar Istanbul. ‘Een kleinkind van mijn zus was in Nederland overleden. Mijn familie in Nederland regelde voor mij een visum, zodat ik aanwezig kon zijn op de begrafenis. Zo ben ik in Europa beland. Het is pas nadien dat ik naar Mechelen ben verhuisd.” Voor andere dorpsbewoners verliep de reis minder vlot. Hassana was een afgelegen dorp en het was moeilijk om vervoer te vinden. ‘Je moest er ook het geld voor hebben’, vertelt Yelda. ‘Dat was voor vele mensen van Hassana een probleem. Sommigen zijn letterlijk te voet gevlucht en maanden onderweg geweest.’ Een aantal gezinnen uit Hassana hadden al eerder de reis naar Europa gemaakt. De bewoners die het langst waren gebleven, wilden na hun vertrek zo dicht mogelijk bij hun dorpsgenoten blijven. ‘Zo komt het dat de meeste Assyriërs uit Hassana nu in Mechelen wonen,’ zegt Yelda.
Veilig onder de Belgen
Yelda vertelt over de eerste periode in België. ‘In het begin verliep de aanpassing zeer moeilijk. Ik had veel heimwee, de angst dat iemand mij terug naar Turkije zou sturen en het verdriet hielden me ’s nachts uit mijn slaap. Na een tijdje verminderde dat gevoel en later verdween het.’ In Hassana woonde Yelda in een weidse en bergachtige omgeving. Nu woont hij in een Mechels appartement. Het contrast kan nauwelijks groter zijn. ‘Het is nu eenmaal zo,’ zegt Yelda. ‘Het zou beter zijn als ik hier een grotere tuin had. Dan kon ik mij bezighouden met het telen van allerlei groenten. Maar ik mag niet klagen, ik ben hier gelukkig.’
Wat ging er mis in Turkije volgens Yelda? ‘Hassana was christelijk, maar we waren omringd door islamitische dorpen. Dat was het grootste probleem.De Koerdische moslims ontvoerden onze dochters en vermoordden tientallen van mijn dorpsgenoten. Daar konden we niets aan doen, want de Turkse politie en de rechtbank waren ook islamitisch. Ze stonden nooit aan onze kant, ze liepen over ons heen,’ vertelt Yelda terwijl hij met zijn voeten op de grond stampt. In België zijn de christelijke Assyriërs uit Hassana verlost van dergelijke toestanden. Yelda legt uit. ‘In België is het grootste deel van de bevolking ook christelijk. We voelen ons hier veel veiliger. Ik ben zeer tevreden over België. Alles wat ik nodig heb, heb ik hier en met de Belgen hebben we geen problemen. Het OCMW gaf me dit appartement en een inkomen om van te leven. We hebben in Mechelen zelfs een begraafplaats voor onze mensen.’
Foto’s en herinneringen
Aan het leven in zijn geboortedorp heeft Yelda enkel herinneringen overgehouden. ‘Ik wilde Hassana niet verlaten. Ik had daar veel bezittingen, die ik allemaal moest verkopen, en daarom wachtte ik tot het laatste moment om te vluchten. Als mensen zich erover verbazen dat ik alles zo kon opgeven, zeg ik dat ik wel moest, dat het niet anders kon. En ik vind het nog altijd erg dat ik mijn ouders, die in Hassana gestorven zijn, daar heb moeten achterlaten.’
Yelda toont foto’s van het huidige Hassana. Het Turkse leger heeft het dorp afgesloten. Volgens Yelda zijn er ook mijnen gelegd en van het dorp is haast niets meer over, enkel ruïnes. Yelda is stil geworden. ‘Vrienden en kennissen van mij zijn al een keer naar Hassana teruggereisd,’ zegt hij uiteindelijk. ‘Maar wat valt er nog te bezichtigen? Zo’n tocht is moeilijk en gevaarlijk door de aanwezigheid van het Turkse leger. Ik ben niet teruggegaan. We spreken er wel eens over , maar ik denk niet dat het er ooit nog van komt.’ Hij klapt het fotoalbum dicht.
Tekst en illustratie intro – Joeri Cludts
Mechelen blogt Hassana
Mechelen blogt Assyrisch
Mechelen aan de Tigris
Assyrisch trouwfeest
Mettin – de laatste wever
In de Syrische woestijn
Drie Assyrische dames
Hassana geitenkaas
Wat De Weert choqueert
Nuwell Bektas blues
Ali Salmi verklaart
Kerims supermarkt SIMA
Yelda’s fotoalbum
ACC Zaalvoetbal
Kerstmis in Arbo
Tigris Cup in Mechelen
Van Rubroeks reis
Ver van Hassana
Als de rotsen van Judi
Noachs ark op de berg Judi
Assyriërs en het huwelijk
Legenden uit het oude land
De kleur van het geloof
Brood uit Hombeekse klei
Malki voetbalt Assyrisch
Armeense verte in Turkije
Duitse blik op Turkse horror
Joods verleden op Rhodos
Wie is Père Samuel?
Salma goes Sodom
De Koerdische sjaal
Terugblik op Herbul
Chaldeeërs uit Herbul
Hela jij daar,communist!
Desmet wikt en weegt
Van Butsel bewondert
NVA wil niet knuffelen
Leterme over genocide
Dromen van Turkije
Lentekuren Hof van Egmont
Somers maakt zich sterk
Gennez belooft beterschap
Eieren op Eda Raba
Mechelen over Assyriërs
Zwanger in de media
Heilzame handel
Tafelgesprekken
Assyrisch toptennis
Verloren brief wordt boek
Expo Louvain-La-Neuve
Westerman op de Ararat
Betet Skara Blues
Assyrisch weefhuis
© shlama.be 2007
| Home |
| Mechelen on Tigris |
| Homeland |
| Diaspora |
| Culture & Traditions |
| Gallery |
| Events & Comment |
| Speakers Corner |
| Press Releases |
| Het fotoalbum van Yelda Salut |
|
|
|
| Nieuws & Tips |
|---|